http://brain.fuw.edu.pl/edu/index.php?action=history&feed=atom&title=%2FModelRelacyjny 2026-04-17T07:11:13Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.34.1 http://brain.fuw.edu.pl/edu/index.php?title=/ModelRelacyjny&diff=2020&oldid=prev 2015-05-23T14:41:13Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;= <a href="/edu/index.php/TI:WTBD" title="TI:WTBD">TI:WTBD</a>/ModelRelacyjny = Jest najważniejszym z tzw. klasycznych modeli danych, zarówno ze względu na rozległość zastosowań, jak i na w miarę solidne podst...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>= [[TI:WTBD]]/ModelRelacyjny =<br /> <br /> Jest najważniejszym z tzw. klasycznych modeli danych, zarówno ze względu na rozległość zastosowań, jak i na w miarę solidne podstawy teoretyczne.<br /> <br /> Model relacyjny (jego podstawy teoretyczne) wywodzi się z prac EF Codd'a (1970). Pierwsze implementacje stworzono w MIT (wczesne lata 1970-te) i w U.C. Berkeley (Ingres; 1974). Pierwszą wersję Oracle opartą na SQL wprowadzono na rynek w 1979; wkrótce potem swoje produkty wprowadził IBM.<br /> <br /> :Inne modele danych zaliczane do klasycznych to model hierarchiczny i model sieciowy. Ich praktyczne znaczenie jest współcześnie niewielkie, chociaż można powiedzieć, że popularność XML jest w jakimś sensie odrodzeniem modelu hierarchicznego.<br /> :Zdecydowana większość systemów bazodanowych stosowanych w biznesie i administracji opartych jest (przynajmniej nominalnie) na relacyjnych SZBD.<br /> <br /> Najbardziej rozpowszechnione obecnie SZBD, oparte na zasadach modelu relacyjnego i na języku SQL, to: Oracle, Microsoft SQL Server, IBM ~DB2, Sybase -- produkty komercyjne; PostgreSQL, MySQL -- produkty Open Source; SQLite -- biblioteka implementująca bazę relacyjną wbudowaną w aplikację, kod Public Domain: występuje pewnie w największej liczbie egzemplarzy (jest wbudowana praktycznie w każdy smartfon).<br /> <br /> == Definicja danych ==<br /> <br /> ;Relacja<br /> :Pojęcie relacji pochodzi z teorii mnogości, która jest zresztą formalną podstawą modelu relacyjnego. <br /> <br /> Przypomnijmy: ''relacja'' to podzbiór iloczynu kartezjańskiego dwu lub więcej ''dziedzin'', a więc podzbiór zbioru wszystkich krotek uporządkowanych, gdzie ''k-ty element pochodzi z k-tej dziedziny.<br /> <br /> W ramach modelu relacyjnego, synonimem relacji jest tabela, ale to nie jest to samo co tabela w języku potocznym.<br /> <br /> ;baza<br /> :jest zbiorem relacji<br /> :: każda relacja jest określona przez swoją nazwę<br /> ;kolumny<br /> :każda kolumna (pozycja w krotce) ma swoją nazwę, jednoznaczną w ramach danej relacji, i swoją dziedzinę - to razem określa kolumnę (posługujemy się nazwami kolumn zamiast pozycji w krotce)<br /> ::kolumny relacji (zwane też ''atrybutami'') tworzą zbiór nieuporządkowany<br /> ;wiersze tabeli <br /> :(krotki należące do relacji) ''również tworzą zbiór nieuporządkowany''<br /> ;pola<br /> :każde ''pole'' (przecięcie wiersza z kolumną) zawiera ''wartość atomową'' z dziedziny danej kolumny. ''Lub też wartość specjalną NULL, oznaczającą że wartość jest nieokreślona lub nieznana.'' Definicja dziedziny kolumny może wykluczać występowanie NULL.<br /> ;klucz główny<br /> :każda relacja zawiera ''klucz główny'': kolumnę lub zbiór kolumn, o wartościach różnych od NULL, których podanie jednoznacznie wyznacza wiersz. W szczególności, wiersze się nie powtarzają.<br /> ;klucz obcy<br /> :jest podstawowym mechanizmem ustanawiania związków pomiędzy relacjami: ''klucz obcy'' wiążący tabelę ''B'' z tabelą ''A'' to kolumna lub grupa kolumn z tabeli ''B'', o dziedzinie ewent. dziedzinach pokrywających się z dziedzinami kolumny lub kolumn tworzących ''klucz główny'' tabeli ''A'', z dodatkowym warunkiem, że wartości pól klucza obcego występują jako wartości klucza głównego w tabeli ''A''.<br /> <br /> == Operacje na danych ==<br /> <br /> Są definiowane teoriomnogościowo. Argumentami każdej operacji są relacje (jedna lub dwie; dwie pierwsze operacje poniżej są 1-argumentowe, a pozostałe -- 2-argumentowe); wynikiem również jest zawsze relacja (czasami używa się określenia ''zbiór wynikowy'' dla podkreślenia, że nie chodzi o jedną z relacji wchodzących w skład definicji danych w bazie (schematu danych), a o wynik operacji).<br /> <br /> ;selekcja<br /> :wybór podzbioru wierszy relacji<br /> ;rzut<br /> :wybór podzbioru kolumn relacji<br /> ;iloczyn kartezjański<br /> :relacja, której zbiór wierszy stanowi iloczyn kartezjański zbiorów wierszy relacji - czynników iloczynu (a kolumny - to suma zbiorów kolumn relacji-czynników)<br /> ;równozłączenie<br /> :gdy w iloczynie kartezjańskim występują jako czynniki dwie relacje, z których każda posiada kolumnę o tej samej dziedzinie, co odp. kolumna w drugiej relacji, to równozłączenie uzyskuje się z iloczynu kartezjańskiego poprzez selekcję za pomocą warunku równości pól w tychże kolumnach<br /> ;złączenie naturalne<br /> :złączenie naturalne powstaje z równozłączenia poprzez rzut, redukujący do jednej kolumny dwie kolumny, które na mocy warunku równozłączenia mają równe wartości dla każdego wiersza<br /> ;złączenie zewnętrzne<br /> :złączenie zewnętrzne (lewostronne) powstaje z równozłączenia, jeżeli zbiór wierszy je tworzących uzupełnimy w taki sposób, że dla każdego wiersza lewego czynnika, który nie jest reprezentowany w równozłączeniu, dodamy do równozłączenia wiersz, gdzie pola kolumn pochodzących z prawego czynnika wypełnimy wartościami NULL. Analogicznie tworzy się złączenie prawostronne i obustronne<br /> ;suma<br /> :relacja składająca się z sumy teoriomnogościowej wiersszy dwóch relacji, o identycznych (co do nazw i dziedzin) zestawach kolumn<br /> ;przecięcie<br /> :jw. ale iloczyn teoriomnogościowy<br /> ;różnica<br /> :jw. ale różnica teoriomnogościowa<br /> <br /> == Integralność danych ==<br /> Do zdefiniowania co jest poprawnym stanem bazy, w modelu relacyjnym używa się następujących narzędzi:<br /> ;Integralność encji <br /> :(warunek klucza głównego) klucz główny nigdy nie jest NULL, a jego wartości się nie powtarzają<br /> ;integralność referencyjna<br /> :warunek klucza obcego -- klucz obcy przyjmuje jedynie takie wartości, które występują w odp. kolumnie tabeli powiązanej. Zmiana danych w tabeli powiązanej mogłaby potencjalnie prowadzić do naruszenia tego warunku (zbiór dozwolonych wartości klucza obcego ulega zmianie), czyli niepoprawnego stanu bazy. Aby do tego nie dopuścić, stosuje się jedną z 3 reguł:<br /> :*''Restricted'': operacja zmieniająca dane, prowadząca do unieważnienia wartości klucza obcego, nie może być wykonana<br /> :*''Cascades'': operacja zmieniająca dane, prowadząca do unieważnienia wartości klucza obcego, pociąga za sobą usunięcie wierszy, której wskutek jej wykonania naruszałyby warunek klucza obcego<br /> :*''Nullifies'': wartości klucza obcego, które stałyby się nieważne, ulegają zastąpieniu przez NULL<br /> ;integralność dodatkowa (warunki CHECK)<br /> : w zasadzie dowolne warunki (wyrażenia logiczne), których prawdziwość jest sprawdzana jako warunek wykonania operacji zmieniającej dane w tabeli</div>

Jarekz