Annach: Utworzono nową stronę "==Pierwiastki i ich znaczenie biologiczne== Pierwiastki, których masa u człowieka nie przekracza 2% masy całkowitej oraz ważniejsze skutki przy niedoborze (tabela po..."

2015-05-21T09:27:33Z

Utworzono nową stronę "==Pierwiastki i ich znaczenie biologiczne== Pierwiastki, których masa u człowieka nie przekracza 2% masy całkowitej oraz ważniejsze skutki przy niedoborze (tabela po..."

Nowa strona

==Pierwiastki i ich znaczenie biologiczne==
Pierwiastki, których masa u człowieka nie przekracza 2% masy całkowitej oraz ważniejsze skutki przy niedoborze (tabela pochodzi z [http://pl.wikipedia.org/wiki/Znaczenie_biologiczne_pierwiastk%C3%B3w#Wa.C5.BCniejsze_mikro-_i_makroelementy_u_ludzi_i_zwierz.C4.85t polskiej wikipedii]):

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Nazwa pierwiastka
!Znaczenie u zwierząt
!Ważniejsze skutki przy niedoborze
|-
|Tlen, O
| rowspan="4" | Pierwiastki te tworzą cukry, tłuszcze i białka — podstawowe budulce wszystkich żywych organizmów.
| rowspan=4 | Śmierć organizmu (z głodu, odwodnienia lub uduszenia).
|-
|Węgiel, C
|-
|Wodór, H
|-
|Azot, N
|-
|Wapń, Ca
|Budulec kości i zębów, bierze udział w procesie krzepnięcia krwi (tzw. IV czynnik), przewodnictwo impulsów nerwowych.
|Niedostateczna mineralizacja kośćca, próchnica zębów, krzywica (u dzieci), osteoporoza (u dorosłych), zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia pracy serca i mięśni szkieletowych, skurcze mięśni, mrowienia i drętwienia kończyn.
|-
|Fosfor, P
|Jest składnikiem kości; DNA i RNA oraz przenośnikiem energii ATP.
|Zaburzenia wzrostu, brak apetytu, utrata masy ciała, nerwowość.
|-
|Chlor, Cl
|Wraz z jonami sodu i potasu odpowiedzialny jest za równowagę wodno-mineralną. Tworzy kwas solny w żołądku. Prawidłowe rozmieszczenie płynów w organizmie.
|Gwałtowne wymioty, obrzęk komórek, osłabienie fizyczne i psychiczne, zmniejszenie łaknienia.
|-
|Magnez, Mg
|Głównie regulacyjna (przewodnictwo nerwowe i in.)
|Wzmożona aktywność układu nerwowo-mięśniowego (drżenia mięśniowe, kurcze, fascykulacje, drętwienie, drgawki), rzadziej: osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca, apatia, biegunka, mdłości, ubytki w zębach, dolegliwości kostne, uczucie mrowienia w kończynach, nerwowość, niepokój, stan zagubienia, stan depresja.
|-
|Żelazo, Fe
|Składnik hemoglobiny i mioglobiny.
|Anemia, zmiany w śluzówce.
|-
|Fluor, F
|Tworzy szkliwo zębów, występuje w kośćcu.
|Większa podatność na próchnicę zębów.
|-
|Jod, I
|Niezbędny do wytwarzania tyroksyny, odpowiada za prawidłowe działanie tarczycy.
|Wole tarczycy. U dzieci matołectwo, spadek wydajności fizycznej, znużenie, brak energii życiowej, powolności w myśleniu, uczucie zagubienia, drżenie kończyn, kołatanie serca, suchość i łamliwość włosów, marznięcie.
|
|-
|Sód, Na
|Uczestniczy w utrzymaniu ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neurony.
|Utrata pobudliwości komórek i zanik różnicy potencjałów.
|-
|Siarka, S
|Składnik niektórych aminokwasów i białek. Zależy od niej cała uroda — piękne włosy, nawilżona i elastyczna skóra, mocna tkanka łączna, mocne paznokcie, sprawne stawy), gospodarka hormonalna (pozytywna osłona stresowa, poczucie szczęścia i radości, zrównoważony nastrój i uczucie odprężenia), układ odpornościowy (ochrona oczu, ochrona komórek, oczyszczanie wątroby z toksyn), przemiana tłuszczowa, przemiana węglowodanowa, regeneracja jąder komórkowych, oddychanie komórkowe, procesy energetyczne, ukrwienie oraz funkcjonowanie stawów.
|Niedobory siarki w organizmie skutkują: przygnębieniem, niepokojem, twardymi włosami, bladą cerą, łamliwymi paznokciami, zwiotczałą tkanką łączną, zaćmą, zatruciami wątrobowymi, zaburzeniami procesów ukrwienia, dolegliwościami stawów.
|-
|Potas, K
|Bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych. Podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych.
|
|
|-
|Selen, Se
|Wchodzi w skład selenocysteiny i peroksydazy glutationowej. Jest przeciwutleniaczem, antyseptykiem, środkiem przeciwzapalnym, przeciwwysiękowym, przeciwalergicznym, przeciwnowotworowym, odtruwającym, immunostymulującym,. Stymuluje peroksydazę glutationową, która zapobiega powstawaniu wolnych rodników, odpowiedzialnych za degeneracje organów, indukcję nowotworów i przyśpieszone procesy starzenia oraz powstawanie stanów zapalnych. Zapobiega również nowotworom jelita grubego, płuc i gruczołu krokowego. Hamuje rozwój bakterii, wirusów takich jak zapalenia wątroby, HIV, opryszczki, grypy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz grzybów. Ułatwia odtrucie w razie zatrucia arsenem, kadmem, ołowiem, glinem, talem, rtęcią czy antymonem. Zwiększa liczbę limfocytów B. Jest niezbędny do prawidłowej spermatogenezy, chroni plemniki przed uszkodzeniami nadtlenkami.
|Jego niedobór może sprzyjać powstawaniu depresji, miopatii, zwapnienia mięśni, zaburzeń skurczu mięśnia sercowego, zwyrodnieniom naczyń krwionośnych. Jest zalecamy do terapii wszystkich rodzajów trądziku. Węglowodany mogą z łatwością zniszczyć selen nawet w całości.
|-
|Rubid, Rb
| Może zastępować ubytki wapnia w kościach.
|
|-
|Stront, Sr
| Może zastępować wapń w kościach.
|
|-
|Chrom, Cr
|Wpływa na produkcję insuliny, składnik czynnika tolerancji glukozy, obniża poziom cholesterolu we krwi.
|Napady nudności, bóle głowy,stany lękowe, silny pociąg do słodyczy i alkoholu, ryzyko cukrzycy i choroby niedokrwiennej serca.
|-
|Mangan, Mn
|Wpływa na wzrost kości. Składnik arginazy, enzymu uczestniczącego w przemianach aminokwasów.
|
|-
|Kobalt, Co
|Składnik witaminy B12.
|Zaburzenia procesu krzepnięcia krwi.
|
|-
|Miedź, Cu
|Wchodzi w skład enzymów oddechowych. Ma wpływ na metabolizm żelaza w organizmie.
|
|-
|Cynk, Zn
|Odgrywa ważną rolę w procesie gojenia ran.
|Zaburzenia erekcji.
|-
|Molibden, Mo
|
|
|}

==Woda==

Spełnia rolę zarówno środowiska, w którym przebiegają różnego rodzaju reakcje chemiczne; składnik płynów wewnątrzustrojowych (cytoplazma, krew, limfa, płyny jamy ciała, soki roślinne); uczestniczy w termoregulacji (regulacji temperatury ciała) i osmoregulacji (regulacji stężenia płynów i soli w organizmie); udział w reakcjach hydrolizy; substrat i produkt wielu reakcji metabolicznych. 

Cechy:
* rozpuszczalnik dla wielu substancji (nieorganicznych: np. soli mineralnych i organicznych: proste białka, cukry proste i dwucukry),
* wysokie ciepło właściwe (wolno ogrzewa się i wolno ochładza),
* wysokie napięcie powierzchniowe,
* duża lepkość i gęstość,
* niesymetrycznie rozmieszczone ładunki elektryczne (charakter dipola),
* odczyn obojętny (pH=7).

==Cukrowce==

Cukry (cukrowce, sacharydy, węglowodany) — w tkankach w postaci cukrów prostych (np. glukoza — podczas oddychania komórkowego ulega rozpadowi na dwutlenek węgla i wodę, zrywają się wiązania między cząsteczkami glukozy, co powoduje uwalnianie się zmagazynowanej w nich energii, która zostaje zużyta w energochłonnych procesach życiowych; także ryboza i deoksyryboza — wchodzące w skład kwasów nukleinowych), wielocukrów, glikoprotein, kompleksów wielocukrów, białek i glikolipidów (połączenia węglowodanów z tłuszczami; obecne na powierzchni komórek zwierzęcych, uczestniczą w oddziaływaniach międzykomórkowych); wchodzą w skład innych związków, takich jak kwasy nukleinowe czy glikoproteiny.

Klasyfikacja
* '''cukry proste (monosacharydy)''':
** triozy (3 atomy węgla) — w komórce do syntezy cukrów składających się z większej liczby węgli; stanowią substancję wyjściową do produkcji glicerolu,
** tetrozy (4 atomy węgla),
** pentozy (5 atomów węgla) — występują w kwasach nukleinowych (RNA i DNA),
** heksozy (6 atomów węgla) — np.: glukoza, fruktoza, galaktoza,
* '''cukry złożone''' — większa od 1 liczba cząsteczek cukrów prostych połączonych wiązaniem glikozydowym;
** ''dwucukry'' (disacharydy) — zbudowane z dwóch cukrów prostych; hydroliza cząsteczki dwucukru prowadzi do utworzenia dwóch cząsteczek cukru prostego:
***sacharoza (glukoza + fruktoza),
*** laktoza (glukoza + galaktoza);
** ''wielocukry'' (polisacharydy) — składające się z tysięcy cząsteczek cukrów prostych (złożone z merów będących cukrami prostymi):
*** celuloza,
*** skrobia,
*** glikogen,
*** chityna.
Funkcje:
* '''budulcowa''' — budują ściany komórkowe; np. celuloza, hemiceluloza; materiał zapasowy (skrobia i glikogen),
* '''energetyczna''' — są paliwem biologicznym w komórce (np. glukoza); służą do uzyskania energii w procesie biologicznego utleniania (oddychania komórkowego):
:substrat organiczny + O2→ CO2 + H2O + energia (zatrzymana w ATP),
* '''zapasowa''' — cukry złożone mogą być na długo odkładane w komórce, bo nie rozpuszczają się w wodzie; podczas wieloetapowego spalania 1 g glukozy w komórkach wyzwala się 17,2 kJ energii,
* '''transportowa''' (sacharoza u roślin, glukoza u ludzi),
* materiał '''odżywczy''' (maltoza, laktoza, rafinoza),
* materiał '''energetyczny''' (fruktoza),
* '''hamują krzepnięcie krwi''' — heparyna.
==Białka==

W zakresie 40-60% suchej masy komórki występują białka (funkcja budulcowa, regulacyjna, katalityczna, transportowa i in.) zbudowane z aminokwasów. Aminokwasy budują także związki mniejsze niż białka czyli — peptydy i polipeptydy, które pełnią różne funkcje (między innymi są hormonami). Białka wytwarzane są jako peptydy (związki organiczne powstające przez połączenie cząsteczek aminokwasów wiązaniem peptydowym) o określonej sekwencji aminokwasów (Przypomnij sobie wiadomości dotyczące [[CHEM:Przegl%C4%85d_w%C5%82a%C5%9Bciwo%C5%9Bci_najwa%C5%BCniejszych_grup_zwi%C4%85zk%C3%B3w_organicznych_II#AMINOKWASY|aminokwasów]] z wykładu [[CHEM:Podstawy_chemii_i_biochemii|Podstawy chemii i Biochemii]]). Poza glicyną (najprostszym spośród 20 standardowych aminokwasów wchodzących w skład białek; stanowi średnio około 7,2% reszt aminokwasowych występujących w białkach, poza kolagenem, w którym stanowi 30% wszystkich budujących go aminokwasów) w skład białek wchodzą L-aminokwasy (izomeryczna forma aminokwasów, skręcająca płaszczyznę światła spolaryzowanego L). W niektórych białkach do aminokwasów dołączone są inne związki, co nadaje im specyficzne właściwości (np. hemoglobina — składnik czerwonych krwinek — białko zawierające barwnik — hem). W przeważającej części liczba reszt aminokwasowych w pojedynczym łańcuchu polipeptydowym jest większa niż 100 (cała cząsteczka może być zbudowana z wielu łańcuchów). W skład białek wchodzą głównie: węgiel (C), tlen (O), wodór (H), azot (N), siarka (S), fosfor (P) a także kationy metali Mn2+, Zn2+, Mg2+, Fe2+, Cu2+, Co2+ (i inne). Skład białek nie pokrywa się ze składem aminokwasów, ponieważ większość białek ma dołączone do reszt aminokwasowych różne inne cząsteczki (np. cukry) — są to tzw. białka złożone lub proteidy. Ważne: przypomnij sobie wiadomości [[CHEM:Przegl%C4%85d_w%C5%82a%C5%9Bciwo%C5%9Bci_najwa%C5%BCniejszych_grup_zwi%C4%85zk%C3%B3w_organicznych_II#Struktura_pierwszorz.C4.99dowa|o rzędach struktur białka]] z wykładu [[CHEM:Podstawy_chemii_i_biochemii|Podstawy chemii i Biochemii]].

Funkcje:
* '''budulcowa''' — budują błony biologiczne, tworzą komórki i organizują wnętrze komórki,
* '''regulatorowa''' — jako enzymy umożliwiają zachodzenie wielu reakcji w komórce; odpowiadają za prawidłowy przebieg procesów w organizmie (jako hormony),
* '''zapasowa''' — szczególnie u roślin,
* '''energetyczna''' — bardzo rzadko (dopiero gdy organizm zużyje zapas cukrów i tłuszczów).
==Tłuszczowce==
''Lipidy'' — w tym tłuszcze (trójglicerydy, wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanym na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej), cholesterol (substrat do syntezy wielu hormonów) oraz glikolipidy (wchodzące w skład błon komórkowych, wytwarzające warstwy izolacyjne w wielu nabłonkach). Ważne: podwyższony poziom triglicerydów ma większy wpływ na podniesienie ryzyka zawału serca lub udaru mózgu niż podwyższony poziom cholesterolu. Przypomnij sobie wiadomości [[CHEM:Przegl%C4%85d_w%C5%82a%C5%9Bciwo%C5%9Bci_najwa%C5%BCniejszych_grup_zwi%C4%85zk%C3%B3w_organicznych_II#T.C5.82uszczami|o tłuszczach]] z wykładu Podstawy chemii i Biochemii.

Klasyfikacja:
* '''tłuszcze proste (trójglicerydy, tłuszcze właściwe)''' — są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanym na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej; spełniają rolę ochronną, powlekają cienką warstwą pióra, liście (chroniąc przed transpiracją), owoce; w skórze zwierząt wpływają na jej elastyczność, hydrofobowość i chronią przed wnikaniem drobnoustrojów,
* '''tłuszcze złożone''' :
** fosfolipidy — stanowią istotny składnik budowy błony komórkowej,
** glikolipidy — są ważnym składnikiem błony komórkowej;
* '''lipidy izoprenowe''':
** steroidy — spełnią w ich organizmach rozmaite funkcje; np. kortykosterydy to hormony regulujące w organizmie przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów;
* '''pochodne''' — hormony płciowe (testosteron — hormon męski, estradiol — hormon żeński); kwasy tłuszczowe pełnią istotną rolę biologiczną, głównie jako materiał energetyczny i zapasowy.
Funkcje:
* '''zapasowa''' — tłuszcze gromadzone są w cytoplazmie komórek, u zwierząt jest to tkanka podskórna,
* '''ochronna''' — chronią organizmy przed niskimi temperaturami, nadmierną utratą wody (woski pokrywające liście i owoce wielu roślin), urazami mechanicznymi (np. warstwa tkanki tłuszczowej chroniąca gałkę oczną),
* '''budulcowa''' — budują błony biologiczne,
* '''energetyczna''' — spalone służą do uzyskania w komórce energii.
==Kwasy nukleinowe==

Ich ilość w komórce jest niewielka, ale spełniają ogromną rolę warunkują bowiem zjawisko dziedziczności. W cząsteczkach tych kwasów jest zapisana informacja o budowie i właściwościach organizmu.

* '''DNA (kwas deoksyrybonukleinowy''') — wielkocząsteczkowy organiczny związek chemiczny należący do kwasów nukleinowych występujący w chromosomach; zawarty jest w nim zestaw informacji genetycznych komórki (genotyp), który odpowiada za zespół cech strukturalnych i czynnościowych komórek i tkanek (fenotyp). Informacje genetyczne znajdują się w genach (około miliona w każdej komórce), w tym RNA,
* '''RNA (kwasy rybonukleinowe)''' — występuje głównie w rybosomach, w jądrze komórkowym, na szorstkim retikulum endoplazmatycznym i w cytoplazmie (jest go 5-10 razy więcej niż DNA). RNA przepisywane jest z DNA i bierze udział w biosyntezie białek, transkrypcji (przepisywaniu) i translacji (tłumaczeniu) języka sekwencji nukleotydów DNA na język sekwencji aminokwasów białka.

Biologia Komórki/Skład molekularny komórek - Historia wersji

Annach: Utworzono nową stronę "==Pierwiastki i ich znaczenie biologiczne== Pierwiastki, których masa u człowieka nie przekracza 2% masy całkowitej oraz ważniejsze skutki przy niedoborze (tabela po..."