TI/Najpotrzebniejsze programy - Historia wersji

Durka o 19:10, 22 lis 2023

2023-11-22T19:10:50Z

Durka: /* Arkusz kalkulacyjny */

2023-11-22T19:09:48Z

Arkusz kalkulacyjny

Durka o 19:09, 22 lis 2023

2023-11-22T19:09:23Z

Durka: /* Arkusz kalkulacyjny */

2023-11-22T19:06:40Z

Arkusz kalkulacyjny

Durka: /* TI/ Edytor tekstów */

2021-11-04T12:24:18Z

TI/ Edytor tekstów

Durka: /* Bazy danych */

2017-10-15T10:29:42Z

Bazy danych

Durka: /* Edytor tekstów */

2017-01-11T11:16:01Z

Edytor tekstów

Jarekz: Utworzono nową stronę " ==Edytor tekstów== Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi, uważane jest za przełom w dziejach ludzkości. Dlaczego? Ponieważ usprawniono..."

2015-05-23T17:43:27Z

Utworzono nową stronę " ==Edytor tekstów== Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi, uważane jest za przełom w dziejach ludzkości. Dlaczego? Ponieważ usprawniono..."

Nowa strona

==Edytor tekstów==

Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi,
uważane jest za przełom w dziejach ludzkości. Dlaczego? Ponieważ
usprawniono znaną już technikę powielania, czyli odbijania na papierze
lub pergaminie, wydrapanego w negatywie (na przykład w drewnie)
rysunku, niejako wielkiej pieczątki (do dziś w ten sposób powstają
drzeworyty). Innowacja polegała na tym, że „pieczątkę” składano za
każdym razem z gotowych kawałków, na których wyryte były litery, czyli
z czcionek. Można było używać ich do składania dowolnych tekstów z
gotowych liter. W porównaniu z wcześniejszą technologią powielania –
przepisywaniem ksiąg przez mnichów - był to znaczący postęp. Dzięki
niemu książki, gazety i inne druki, a co za tym idzie, zawarta w nich
wiedza i informacje, docierały do nieporównanie większej liczby
odbiorców niż poprzednio.

[[Plik:Almana.JPG|400px|thumb|left|Almanach Cracoviense ad annum 1474 - najstarszy druk polski. Zdjęcie z wystawy [http://www3.uj.edu.pl/Skarby/ Skarby Uniwersytetu Jagiellońskiego]]]

Kolejnym etapem w historii utrwalania pisma było rozpowszechnienie
maszyn do pisania pod koniec XIX w. Było to znowu niewielkie
usprawnienie znanej technologii druku – maszyna do pisania, zamiast
odbijać na kartce całą stronę, drukuje po jednej literce. Umożliwiło
to tworzenie w pojedynczych egzemplarzach dokumentów równie czytelnych
jak te drukowane.

A edytor tekstów? Nie tylko pozwala na składanie po jednej literce,
ale też wstawianie wyrazów w śrdoku napisanego tekstu, automatyczne
sprawdzanie ortografii, czy nawet wyszukiwanie w tekście ciągów
znaków.

===Klawiatura===
====QWERTY====

QWERTY to nazwa jednego z najkonsekwentniej stosowanych na świecie
standardów — pochodzi oczywiście od pierwszych liter górnego
rzędu klawiatury. Rozkład liter na klawiaturze komputera został
przejęty z klawiatury maszyny do pisania. Wielu ludzi było do niego
przyzwyczajonych, nie wymyślano więc nowego. Dlaczego w maszynie do
pisania nie umieszczono klawiszy odpowiadających poszczególnym literom
w kolejności alfabetycznej, ABCDEF zamiast QWERTY? Najprostsze
rozwiązania nie zawsze są najlepsze. W mechanicznej maszynie do
pisania uderzenie klawisza uruchamiało dźwignię, która rozpędzała
ramię, na którego końcu znajdowała się czcionka z odpowiednią
literą. Czcionka uderzała w nasączoną tuszem taśmę, zostawiając na
papierze odcisk litery. Gdy dwie sąsiednie dźwignie były uruchamiane
jedna po drugiej (prawie jednocześnie), zdarzało się, że urządzenie
się klinowało i trzeba było przerywać pisanie. Dlatego klawisze z
literami występującymi często bezpośrednio po sobie, czyli często
sąsiadujące w słowach, rozmieszczono w jak najdalej od siebie.

W dzisiejszych klawiaturach nie ma klinujących się elementów, więc
rozkład QWERTY stracił bezpośrednie uzasadnienie — ale okazało
się, że wykorzystywanie na przemian palców lewej i prawej dłoni nie
jest wcale niewygodne. Dla zmaksymalizowania szybkości pisania
powstawały oczywiście specjalne układy klawiatur; najbardziej znaną
klawiaturę Dvoraka opracowano już w latach 30. XX wieku — z tego
ukłądu korzystała najszybsz maszynistka świata, ale w praktyce
potencjalny zysk szybkości nie przeważył potęgi istniejącego
standardu.

====Polskie klawiatury====

Podobnie jak większość cywilizowanych narodów, Polacy korzystali z
maszyn do pisania z układem liter specjalnie dostosowanym do
języka. Standard ich rozmieszczenia, zwany klawiaturą maszynistki,
przeszedł w naturalny sposób z maszyn do pisania na komputery.

[[Plik:Klawiatura_pl_maszynistki.png]]

Po czym nagle zniknął. Współcześnie polskie znaki diakrytyczne
wpisujemy na klawiaturach dla języka angielskiego za pomocą
kombinacji, na przykład zamiast klawisza <code>ł</code> wciskamy
kombinację <code>Alt</code> + <code>l</code>. Jest to przyczyną
zwiększonej ilości literówek.

[[Plik:Klawiatura_pl_programisty.png]]

Warto wiedzieć, że sama klawiatura jako urządzenie nie wysyła do
komputera "gotowych" kodów ASCII czy UNICODE odpowiadających wciskanym
klawiszom, tylko kody samych klawiszy. Kody klawiszy zamienia na
symbole (lub komendy) sterownik klawiatury, czyli program będący
częścią systemu operacyjnego. Wskazany jest wybór takiego sterownika,
który kody wciśniętych klawiszy będie zamieniał na dokładnie takie
sybole, jakie na tych klawiszach narysowano :-)

==Arkusz kalkulacyjny==

W każdej komórce elektronicznego arkusza można wpisać albo dane, albo
wyrażenie matematyczne — na przykład sumę liczb, wpisanych w komórkach
powyżej. Aby uściślić, do których liczb odnoszą się obliczane
wyrażenia, każda komórka arkusza ma swoją jednoznaczną nazwę (adres):
kolumny numerowane są literami (ABCD...) a wiersze liczbami
(1234...). Dzięki temu wyrażenie na sumę liczb wpisanych w określonych
komórkach możemy jednoznacznie zapisać jako na przykład
<code>C2+C3+C4</code>, lub <code>SUMA(C2:C4)</code>.

I to wszystko (można jeszcze wstawiać wykresy). Pomimo tej prostoty,
pierwszy arkusz kalkulacyjny (VisiCalc z 1979 roku) okazał się
''killer aplication'' w rozwoju komputerów PC — jego istnienie
było głównym powodem zakupu komputera w wielu firmach. Okazał się
doskonałym zastępnikime ksiąg handlowych — dłuuugich rzędów
cyferek opisujących transakcje, przychody, należne podatki... Arkusz
pozwala nie tylko poprawić dowolną pozycję bez przepisywania całej
księgi, ale przede wszystkim po zmianie każdej cyferki może od razu
aktualizować wszystkie sumy i inne wyrażenia matematyczne — na
przykład określające zysk lub należne podatki. Dlatego szybko stał się
w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć
na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''

==Bazy danych==

..to zbiory indeksowanych — albo indeksowalnych — informacji.

Co to jest indeks? Nic nowego, pojęcia znane z biblioteki. Zamiast
układać książki w kolejności alfabetycznej według nazwisk autorów,
nowe książki kładziemy po kolei na wolnych półkach i przypisujemy im
kolejne numery (sygnatury). Za to w kolejności alfabetycznej układamy
fiszki — małe karteczki, na których poza nawiskiem autora i
tytułem jest jeszcze numer (sygnatura — czyli indeks). Gdy
znajdziemy fiszkę interesującej książki odczytujemy sygnaturę i wiemy
już dokładnie jak dotrzeć do książki — książka o sygnaturze
123456 będzie pomiędzy 123455 a 123457.

[[Grafika:LA2-katalogkort.jpg|thumb|300px|<figure id="fig:LA2-katalogkort" />Karta z katalogu audycji Radia Szwedzkiego używanego do 2005 r.]]

Gdyby nie było indeksu, a książki nie byłyby układane w kolejności
alfabetycznej, aby znaleźć książkę o znanym tytule musielibyśmy
przejrzeć po kolei wszystkie książki — a przynajmniej ich
grzbiety. Dla biblioteki w której jest milion książek wymagałoby to
spojrzenia na milion grzbietów. Milion w najgorszym razie, jeśli
szukana książka byłaby na samym końcu — w obliczeniach najlepiej
brać pod uwagę taki "najgorszy przypadek".

Dla książek — lub fiszek — uporządkowanych alfabetycznie,
można to zrobić dużo szybciej. W ilu spojrzeniach (czyli porównaniach
ze znanym wzorcem)? Policzmy: najpierw patrzymy na sygnaturę książki
znajdującej się na środku. Jeśli jej sygnatura jest większa od
szukanej, to szukana książka znajduje się na lewo. Jeśli mniejsza, to
na prawo. W każdym przypadku do przeszukania pozostaje już tylko pół
miliona sygnatur. Po sprawdzeniu środkowej z tego pół miliona
pozostaje 250 000. W 20 porównaniach dochodzimy do końca. Łatwo
sprawdzić, że wzór na ilość porównań potrzebny do znalezienia tym
sposobem numeru na uporządkowanej liście będzie postaci <math>log_2
N</math>, gdzie <math>N</math> jest długością przeszukiwanej listy.

Czyli zamiast miliona porównań mamy 20 — czyli czas wyszukiwania
zmniejsza się ok. 50 tysięcy razy. Dla większych list (czyli większych
zbiorów danych) zysk jest niewyobrażalnie większy — rośnie
wykładniczo.

@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 # cytowanie URL: <code>@misc</code>, adres i data dostępu w <code>howpublished=</code>, plus inf. o autorstwie itp.
 # Styl i szablon prac licencjackich na kierunku ZFBiM, specjalności Fizyka Medyczna i Neuroinformatyka [https://drive.google.com/file/d/1TuYVgrOhYVVEIK7tmPMLY3UWD4jqU0FR/view?usp=sharing zip]
 =Arkusz kalkulacyjny=

← poprzednia wersja		Wersja z 19:06, 22 lis 2023
Linia 108:		Linia 108:
	w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć		w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć
	na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''		na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''
		+
		+	==LaTeX==
		+	# <math>\TeX</math> i <math>\LaTeX</math>
		+	#* instalacja lokalna vs. chmura (np. https://www.overleaf.com)
		+	#* <kbd>texdoc lshort</kbd> ([https://drive.google.com/file/d/10o1SOfMumXNKMDQgolq12Dt9cF0LAmAR/view?usp=share_link Nie za krótkie wprowadzenie do systemu LaTeX])
		+	#** wzory matematyczne
		+	#** rysunki: pakiet graphicx, opisy <code>\caption{}</code>, oznaczanie źródła/autorstwa
		+	#** pakiet hyperref: <code>\href{url}{text}</code>
		+	#** bibliografia, rodzaje pól BiBTeX [https://www.bibtex.com/e/entry-types/]
		+	#** cytowanie URL: <code>@misc</code>, adres i data dostępu w <code>howpublished=</code>, plus inf. o autorstwie itp.

← poprzednia wersja		Wersja z 10:29, 15 paź 2017
Linia 108:		Linia 108:
	w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć		w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć
	na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''		na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''
−
−	~~==Bazy danych==~~
−
−	~~..to zbiory indeksowanych — albo indeksowalnych — informacji.~~
−
−	~~Co to jest indeks? Nic nowego, pojęcia znane z biblioteki. Zamiast~~
−	~~układać książki w kolejności alfabetycznej według nazwisk autorów,~~
−	~~nowe książki kładziemy po kolei na wolnych półkach i przypisujemy im~~
−	~~kolejne numery (sygnatury). Za to w kolejności alfabetycznej układamy~~
−	~~fiszki — małe karteczki, na których poza nawiskiem autora i~~
−	~~tytułem jest jeszcze numer (sygnatura — czyli indeks). Gdy~~
−	~~znajdziemy fiszkę interesującej książki odczytujemy sygnaturę i wiemy~~
−	~~już dokładnie jak dotrzeć do książki — książka o sygnaturze~~
−	~~123456 będzie pomiędzy 123455 a 123457.~~
−
−	~~[[Grafika:LA2-katalogkort.jpg\|thumb\|300px\|<figure id="fig:LA2-katalogkort" />Karta z katalogu audycji Radia Szwedzkiego używanego do 2005 r.]]~~
−
−	~~Gdyby nie było indeksu, a książki nie byłyby układane w kolejności~~
−	~~alfabetycznej, aby znaleźć książkę o znanym tytule musielibyśmy~~
−	~~przejrzeć po kolei wszystkie książki — a przynajmniej ich~~
−	~~grzbiety. Dla biblioteki w której jest milion książek wymagałoby to~~
−	~~spojrzenia na milion grzbietów. Milion w najgorszym razie, jeśli~~
−	~~szukana książka byłaby na samym końcu — w obliczeniach najlepiej~~
−	~~brać pod uwagę taki "najgorszy przypadek".~~
−
−	~~Dla książek — lub fiszek — uporządkowanych alfabetycznie,~~
−	~~można to zrobić dużo szybciej. W ilu spojrzeniach (czyli porównaniach~~
−	~~ze znanym wzorcem)? Policzmy: najpierw patrzymy na sygnaturę książki~~
−	~~znajdującej się na środku. Jeśli jej sygnatura jest większa od~~
−	~~szukanej, to szukana książka znajduje się na lewo. Jeśli mniejsza, to~~
−	~~na prawo. W każdym przypadku do przeszukania pozostaje już tylko pół~~
−	~~miliona sygnatur. Po sprawdzeniu środkowej z tego pół miliona~~
−	~~pozostaje 250 000. W 20 porównaniach dochodzimy do końca. Łatwo~~
−	~~sprawdzić, że wzór na ilość porównań potrzebny do znalezienia tym~~
−	~~sposobem numeru na uporządkowanej liście będzie postaci <math>log_2~~
−	~~N</math>, gdzie <math>N</math> jest długością przeszukiwanej listy.~~
−
−	~~Czyli zamiast miliona porównań mamy 20 — czyli czas wyszukiwania~~
−	~~zmniejsza się ok. 50 tysięcy razy. Dla większych list (czyli większych~~
−	~~zbiorów danych) zysk jest niewyobrażalnie większy — rośnie~~
−	~~wykładniczo.~~

← poprzednia wersja		Wersja z 11:16, 11 sty 2017
Linia 1:		Linia 1:

−	==Edytor tekstów==	+	==[[%22Technologia_informacyjna%22\|TI/]] Edytor tekstów==

	Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi,		Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi,

@@ Linia 99: / Linia 99: @@
+<!--
 =Arkusz kalkulacyjny=
@@ Linia 124: / Linia 124: @@
 w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć
 na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-==[[%22Technologia_informacyjna%22|TI/]] Edytor tekstów==
+=[[%22Technologia_informacyjna%22|TI/]] Edytor tekstów=
 Wynalezienie druku w XV w., przypisywane Johannesowi Gutenbergowi,
@@ Linia 30: / Linia 30: @@
 znaków.
-===Klawiatura===
+==Klawiatura==
-====QWERTY====
+===QWERTY===
 QWERTY to nazwa jednego z najkonsekwentniej stosowanych na świecie
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 standardu.
-====Polskie klawiatury====
+===Polskie klawiatury===
 Podobnie jak większość cywilizowanych narodów, Polacy korzystali z
@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 sybole, jakie na tych klawiszach narysowano :-)
-==Arkusz kalkulacyjny==
 W każdej komórce elektronicznego arkusza można wpisać albo dane, albo
@@ Linia 108: / Linia 121: @@
 w finansach potężnym narzędziem analitycznym, pomagającym odpowiedzieć
 na pytania typu ''o ile zwiększyłby się zysk, jeśli...''

@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 kombinacji, na przykład zamiast klawisza <code>ł</code> wciskamy
 kombinację <code>Alt</code> + <code>l</code>. Jest to przyczyną
-zwiększonej ilości literówek.
+zwiększonej liczby literówek.
 [[Plik:Klawiatura_pl_programisty.png]]